Afgelopen week stond er een wel heel mooie doos op de studiotafel: vijftig handgemaakte Japanse koksmessen. Echt vakwerk… van strak gepolijst tot ruwe smeedhuid, en geen twee hetzelfde. De klant verkoopt ze in de webshop en wilde er productfotografie bij die recht doet aan dat ambacht — dus niet zomaar een snelle kiek, maar beelden waar je het vakmanschap vanaf leest. Japanse koksmessen fotograferen klinkt simpel, maar het is een van de pittigste klusjes die er zijn.

En meteen ook één van de lastigste productcategorieën die er zijn. Een mes is in feite een langwerpige spiegel (de studio kijkt altijd mee in je eigen foto…), maar de echte uitdaging zat hem in de vele lagen staal waar deze messen om bekend staan. Die damascus-achtige gelaagdheid is precies waarom je zo’n mes koopt in plaats van een fabrieksmes — dus die móet goed zichtbaar zijn. Probleem: de lagen lichten op onder de ene lichthoek, de snede onder een andere, en de hamerslag wéér een andere. Eén belichting die alles tegelijk goed laat zien bestaat simpelweg niet.

De oplossing: camera muurvast op statief, mes blijft exact liggen, en dan meerdere keren belichten vanuit precies dezelfde positie. Eén opname voor de gelaagde structuur, één voor de snede, één voor het handvat… en dat alles in Photoshop laag voor laag samenvoegen tot één foto waarin álles klopt. Veel gepuzzel en veel Photoshop dus. Precies wat ik leuk vind 🙂

En geloof me, er viel genoeg te puzzelen. De ene fles staal was spiegelglad en VG10-damascus met die golvende tekening, de volgende had juist een ruwe, donkere kurouchi-smeedhuid die het licht compleet anders opslokt. Een glimmend lemmet wil je temmen met diffuus licht en aflopjes, terwijl je bij een mat gesmeed mes juist scherp strijklicht nodig hebt om die structuur te laten leven. Per mestype moest de hele lichtopstelling dus weer een beetje anders.

En dan komt er bij een serie van vijftig nog iets bij: consistentie. In de webshop staan deze foto’s straks netjes naast elkaar, dus dezelfde achtergrond, dezelfde schaduw, dezelfde uitsnede en hetzelfde formaat — ondanks dat elk mes zich onder studiolicht anders gedraagt. Door de opstelling vast te leggen en per mes alleen het licht bij te sturen, blijft de hele rij toch één geheel. Wil je weten hoe ik dat aanpak voor messen, gereedschap of ander spiegelend spul? Kijk eens op de pagina over productfotografie, of bij de strakke packshots op witte achtergrond.

Tegen de tijd dat de laatste doos weer dicht ging wist ik trouwens ook eindelijk het verschil tussen een santoku, een nakiri en een gyuto. Weer wat geleerd! Het blijft een van de leukste kanten van dit vak: je leert telkens een nieuw wereldje kennen, deze keer dat van de Japanse messmederij.

Heb je zelf producten die spiegelen of op het eerste gezicht “onfotografeerbaar” lijken? Je weet me te vinden: joop@morningroad.nl